Diyaliz Fistülü Tıkanması Belirtileri Nelerdir? Diyaliz hastaları için damar yolu hayatidir. Hemodiyaliz tedavisinin sağlıklı sürdürülebilmesi için çalışan bir fistül gereklidir. Ancak zaman içerisinde çeşitli nedenlerle fistülde daralma veya tıkanma gelişebilir. Diyaliz fistülü tıkanması belirtilerinin erken fark edilmesi, fistülün kurtarılabilmesi açısından büyük önem taşır. Gecikilen durumlarda fistül tamamen kullanılamaz hale gelebilir ve yeni damar yolu oluşturulması gerekebilir.

Diyaliz Fistülü Tıkanması Belirtileri Nelerdir?

Diyaliz hastaları için damar yolu hayatidir. Hemodiyaliz tedavisinin sağlıklı sürdürülebilmesi için çalışan bir fistül gereklidir. Ancak zaman içerisinde çeşitli nedenlerle fistülde daralma veya tıkanma gelişebilir.

Diyaliz fistülü tıkanması belirtilerinin erken fark edilmesi, fistülün kurtarılabilmesi açısından büyük önem taşır.

Gecikilen durumlarda fistül tamamen kullanılamaz hale gelebilir ve yeni damar yolu oluşturulması gerekebilir.

Diyaliz Fistülü Neden Tıkanır?

Fistül içerisinde zamanla:

• Damar daralması (stenoz)
• Pıhtı oluşumu (tromboz)
• Damar duvarında kalınlaşma
• Tekrarlayan girişimler
• Düşük kan akımı

gelişebilir.

Bu durumlar kan dolaşımını bozarak fistülün çalışmasını engelleyebilir.

Diyaliz Fistülü Tıkanmasının En Önemli Belirtileri

1. Fistülde Titreşim Kaybı

Sağlıklı çalışan bir fistülde elde hissedilen sürekli bir titreşim bulunur.

Bu titreşime tıbbi olarak "thrill" adı verilir.

Eğer:

• Titreşim azaldıysa
• Öncekine göre zayıfladıysa
• Tamamen kaybolduysa

acil değerlendirme gerekebilir.

2. Fistülde Ses Kaybı

Fistül üzerine stetoskop konulduğunda sürekli bir akım sesi duyulur.

Hastalar çoğu zaman:

"Eskiden uğultu vardı şimdi yok."

şeklinde tarif eder.

Sesin kaybolması ciddi damar tıkanıklığının habercisi olabilir.

3. Diyaliz Sırasında Kan Akımının Düşmesi

Diyaliz merkezlerinde en sık fark edilen belirtilerden biridir.

Şunlar görülebilir:

• Yetersiz diyaliz
• Sürekli alarm vermesi
• Kan akım hızında düşüş
• Diyaliz süresinin uzaması

Bu durum çoğu zaman damar darlığını düşündürür.

4. Kol ve Elde Şişlik

Fistül tarafındaki kolda:

• Şişlik
• Gerginlik
• Dolgunluk hissi

oluşabilir.

Özellikle toplardamar dönüşünün bozulduğu durumlarda görülür.

5. Fistül Bölgesinde Ağrı

Normalde çalışan fistüller ağrı oluşturmaz.

Ani gelişen:

• Ağrı
• Hassasiyet
• Gerginlik hissi

fistül trombozunun habercisi olabilir.

6. Diyaliz İğnesi Yerleştirmede Zorluk

Diyaliz hemşireleri sıklıkla ilk fark eden kişilerdir.

Eğer:

• Damar zor bulunuyorsa
• Akım yetersizse
• Sürekli pıhtı çekiliyorsa

fistül değerlendirilmelidir.

Fistülde Ses ve Titreşim Yoksa Ne Yapılmalı?

Bu durum acil kabul edilir.

Özellikle:

• Ani kayıp varsa
• Diyalize girilemiyorsa
• Kol şişliği eşlik ediyorsa

en kısa sürede damar cerrahisi değerlendirmesi gerekir.

Bazı durumlarda ilk saatler içerisinde yapılan müdahaleler fistülün kurtarılmasını sağlayabilir.

Tıkanan Diyaliz Fistülü Açılabilir mi?

Evet.

Erken dönemde tespit edilen birçok fistül:

• Anjiyografik girişimler
• Balon işlemleri
• Trombektomi uygulamaları
• Cerrahi revizyonlar

ile tekrar kullanılabilir hale getirilebilir.

Bu nedenle belirtilerin erken fark edilmesi son derece önemlidir.

Diyaliz Hastaları Fistülünü Nasıl Kontrol Etmeli?

Her gün:

✓ Fistülde titreşim olup olmadığı kontrol edilmeli

✓ Ses değişikliği fark edilmeli

✓ Kol şişliği takip edilmeli

✓ Ağrı veya kızarıklık gözlenmeli

✓ Diyaliz sırasında yaşanan sorunlar dikkate alınmalı

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden değerlendirme önerilir:

• Titreşim kaybı
• Ses kaybı
• Ani kol şişliği
• Diyalize girilememesi
• Fistülde ağrı
• Morarma
• Kanama

Sonuç

Diyaliz fistülü tıkanması belirtileri erken fark edildiğinde birçok fistül kurtarılabilmektedir. Fistülde titreşim veya ses kaybı, kol şişliği ve diyaliz sırasında akım problemleri en önemli uyarı işaretleridir.

Diyaliz hastalarının fistüllerini düzenli takip etmeleri ve şüpheli durumlarda gecikmeden damar cerrahisi değerlendirmesine başvurmaları büyük önem taşımaktadır.

Yenimed Tıp Merkezi

Yenimed Tıp Merkezi Damar Cerrahisi Kliniği'nde:

• Diyaliz fistülü değerlendirmesi
• Fistül darlığı tanısı
• Fistül tıkanıklığı tedavisi
• AV fistül açılması
• Diyaliz erişim yolu cerrahisi

alanlarında uzman hekimlerimiz tarafından hizmet verilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Diyaliz fistülünde ses kaybı normal midir?

Hayır. Ses kaybı ciddi damar problemi veya tıkanıklık belirtisi olabilir.

Fistülde titreşim kaybolursa ne olur?

Fistül çalışmayı durdurabilir ve acil değerlendirme gerekebilir.

Tıkanan fistül tekrar açılır mı?

Erken dönemde başvurulursa birçok vakada açılması mümkündür.

Diyaliz fistülü tamamen tıkanırsa ne olur?

Diyaliz yapılamayabilir ve yeni damar yolu ihtiyacı doğabilir.

Diyaliz fistülü ne kadar süre kullanılabilir?

Uygun bakım ve düzenli takip ile yıllarca kullanılabilen fistüller bulunmaktadır.